Collega Jesse Luk sprak over fraudedetectie, machine learning en Artificial Intelligence bij het Studiecentrum Rechtspleging (SSR)

Fraudedetectie SSR

Op 31 januari gaf collega Jesse Luk een workshop op de themadag over sociale zekerheid. Deze themadag werd georganiseerd door het Studiecentrum Rechtspleging (SSR) in het Paushuize te Utrecht. De focus van het congres lag op bestuursrecht en sociaal recht. Het aanwezige publiek bestond daarom uit rechters, raadsheren, juridisch medewerkers, gerechtsauditeurs, rio’s, raio’s en stafjuristen.

Het Studiecentrum Rechtspleging (SSR) is het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie. Medewerkers uit de rechterlijke organisatie moeten zichzelf continu blijven ontwikkelen. Daarom organiseert de SSR regelmatig congressen om de beoogde doelgroep te blijven opleiden.

Algoritmes en fraudebestrijding

Luk gaf tijdens het congres twee keer de workshop ‘Algoritme en fraudebestrijding’. Dit deed hij samen met Gerrit van Romunde (adviseur bij Stimulansz) en Erik Klein Egelink (senior rechter bij Rechtbank Gelderland). Luk en Van Romunde gaven een presentatie over fraudedetectie, algoritmes, machine learning en het door hen ontwikkelde fraudemodel. Klein Egelink onderbrak hen regelmatig om interactie en discussie met het publiek te creëren. Hij stelde regelmatig prikkelende vragen, bijvoorbeeld over hoe het publiek tegenover bepaalde grondrechten en algoritmes stond.

Het fraudemodel

Het fraudemodel draagt bij aan efficiëntere en effectievere fraudeopsporing. De sociale recherche of handhaving is op deze manier minder tijd kwijt aan het opvolgen van ‘willekeurige’ aanwijzingen, aangezien zij met de uitkomsten van het fraudemodel gerichter aan de slag kunnen gaan. Er is op persoonsniveau – en op basis van data – berekend bij wie er een verhoogde kans is dat diegene fraude gaat plegen. Het doel is om meer fraude en fouten op te sporen met minder onderzoek. Een extra voordeel is dat je minder mensen lastigvalt die zich wel netjes aan de wet- en regelgeving houden.

Luk en Van Romunde lichtten het fraudemodel uitgebreid toe tijdens de workshop. Naarmate de tijd verstreek, werd de discussie levendiger. Het publiek kwam met vragen zoals: hoe voorkom je eventuele vooroordelen uit het verleden? Hoe en bij wie kan een burger aanspraak maken op zijn of haar recht? Is er mogelijk een inbreuk op het recht van de persoonlijke levenssfeer?

Rechtszaken tegen algoritmes..?

Het gespreksonderwerp bleef echter niet bij fraudedetectie. Algoritmes kunnen tevens worden gebruikt voor positieve doeleinden. Zo kun je bijvoorbeeld voorspellen wat de zorgbehoeftes van individuen zijn. Op deze manier kun je dus simpelweg iemand helpen.

Tot nu toe zijn er zelden rechtszaken voorgekomen waarbij een uitspraak werd gedaan over een algoritme. Wegens gebrek aan jurisprudentie is data science voor dit publiek nog een vrij onbekend – maar wel interessant – terrein. Dit zal ongetwijfeld veranderen, verwijzend naar de toenemende inzet van data science en algoritmes. Om deze reden werd de workshop als nuttig ervaren; we hebben veel nieuwe inzichten gecreëerd. De belangrijkste lessen: we moeten ons niet blind staren op algoritmes, en algoritmes niet leidend maken. De mens moet in control blijven; zowel bewijstlast als beslissingen tot sancties of oplossingen moeten bij de mens blijven liggen. Maar algoritmes kunnen de mens hier wél bij helpen.

Posted on 5 februari 2019

Share the Story

Back to Top